و اختلاس بر وزن اسکناس اندر لغت سرقت را گویند و اخص آن سرقت دیوانیان است از خزانه و در تسمیه این کلمه عقاید متفاوت است. زمره ای کتابت آن با « صاد » کرده و ریشه ی آن را « خلوص » دانسته اند و حجت ایشان اینکه مأمور مختلس را ارادت اخلاص چنانست که کیسه ی خویش از خزانه ی دیوان فرق ننهد و جدایی در میانه نبیند چنانکه شاعر فرماید   :

خلوص نیت و اخلاص چون به پیش آید       
ز جیب خویش منه فرق جیب و دولت را     
ببر ز کیسه ی دیوان و قصر و کاخ بساز      
بخویش راه مده خواری و مذلت را

       
گروهی دیگر اختلاس را از « اختلال حواس » گرفته و به همین علت مختلسین را از سیاست و مجازات معاف دانسته اند:

ز اختلال حواس است اختلاس ای دوست 
که هوشیار؛ بدین کار تن نخواهد داد 
جنون محض بود ور نه مرد روشن رای
تن از برای یکی پیرهن نخواهد داد

خواجه علی طفیلی در رساله ی مصباح المختلسین!! اختلاس اندک را تحریم فرموده و حجتی که آورده این است که چنین مختلس را یارای ارضای فراتران خود نیست و گاه باشد که مغرضین بر وی حسد برند و به زندان اندازند . 

در پی دانه مرو همچو کبوتر که ترا    
عاقبت بهر یکی دانه بدام اندازند      
صید کن شیر صفت؛ نیم بخور؛ نیم ببخش  
تا به هر جا که روی بر تو سلام اندازند!     

و بر مختلس است که در امر اختلاس ؛ همت بلند دارد و از مسروقات خویش بخشی گران نثار فراتران کند و بقییت آن بنام خویش و پیوند بکار ابتیاع ضیاع (خریدن زمین)زند و عمر در شادکامی به سر آورد؛ که گفته اند :

تو دزدی می کن و در کیسه انداز     
که دزدان راست در این ره سرودی   
اگر دزدی نباشد در ادارات      
در استخدام دولت نیست سودی     

منبع:

http://www.khabaronline.ir